YAPI BİYOLOJİSİ VE EKOLOJİSİ ENSTİTÜSÜ
YBE bültenlerine abone olarak gelişmeleri takip edebilirsiniz
- Yapı Biyolojisi Çalışma Alanının Gelişimi
- Türkiye'de Yapı Biyolojisi Çalışmaları
- Alman Yapı Biyolojisi Enstitüsü
YAPI BİYOLOJİSİNİN TARİHÇESİ
Ekolojik mimarlığın öncülüğünü yapan yapı biyolojisi kavramı, 1960’lı yıllarda tıp doktoru Hubert Palm tarafından Almanya’da kuramsallaştırıldı. Kendisinin o dönemde kaleme aldığı “Sağlıklı Ev/ Das Gesunde Haus” adlı kitabı yapı biyolojisinin temel eserlerindendir. Yapı biyolojisi alanındaki mimari hareketler ve organizasyonlar 1970’li yılarda daha ziyade güney Almanya’da gelişti ve bu bölgedeki ilk organizasyonlar olarak faaliyet gösteren B.A.U. (Mimarlık & Çevre Birliği) ve BAB (Yapı Biyolojisi & Mimarlık Birliği) bugünkü İBN’nin (Alman Yapı Biyolojisi & Ekolojisi Enstitüsü) öncü kuruluşları oldu. İBN’nin önderliğinde globalleşen yapı biyolojisi enstitülerine son olarak Türkiye Yapı Biyolojisi & Ekolojisi Enstitüsü YBE dahil oldu.
TÜRKİYE'DEKİ GEÇMİŞİ
Yapı biyolojisi üzerine Türkiye’deki ilk çalışmalar 1989 yılında And Akman tarafından başlatıldı. Yine aynı yıl, And Akman, başladığı doktora çalışmasıyla İBN’yle (Alman Yapı Biyolojisi Enstitüsü) ilişkilerinin temellerini attı. Akman, 1990 yılında başladığı enstitünün eğitim programından 1992’de “yapı biyoloğu” ünvanı ile mezun olduğunda, enstitünün kurucu başkanı Prof. Anton Schneider’e göre Akman’ın doktorası, yapı biyolojisi alanında dünyada yapılan ilk doktora çalışmasıydı.
And Akman’ın bu alanda Türkiye’deki ilk çalışması İstanbul Teknik Üniversitesi Maslak kampüsündeki çocuk yuvalarında gerçekleştirdiği biyoklimatik diyagnoz çalışmasıydı. Biri betonarme diğeri kerpiç olan bu iki binanın, içinde yaşayan çocukların sağlıklarına olan etkilerinin incelendiği çalışma, dünyada bir ilke imza attı ve uluslararası bir referans oldu.
Bunu takiben Akman’ın alandaki çalışmaları Atlıkarınca çocuk yuvası “biyoklimatik yapı analizi” ve çeşitli kırsal bölgelerde “yerel mimarinin insan sağlığına uyumluluğu analizlerine” yoğunlaştı. Halen yapı biyolojisi alanındaki çalışmalarına ve danışmanlığına devam eden Akman, birikimini 19 yıl bu konuda Almanya’da Willibald Rapp ile birlikte çalışarak topladı ve bu sure içinde yaklaşık 700 biyoklimatik yapı analizi ölçümleyerek raporladı.
Türkiye’de de bir “Yapı Biyolojisi ve Ekolojisi Enstitüsü” kurma düşünceleri olan Akman, 2007 yılından bu yana uluslararası girişimlerini bu amaç için yoğunlaştırarak Kasım 2014 tarihinde uygulamaya yönelik resmi adımların atılmasına karar verdi.
IBN (ALMAN YAPI BİYOLOJİSİ ENSTİTÜSÜ) HAKKINDA
İBN’yi bugün geldiği noktaya hazırlayan organizasyonlar;
Sağlıklı Yapılaşma & Yaşam Çalışma Gurubu* (1969-1976), Yapı biyolojisi Enstitüsü** (1976-1983)
ve Neubeuern Yapı Biylojisi & Ekolojisi Enstitüsü*** (1983-2014) idi.
Bu enstitülerin kurucusu olan Prof. Anton Schneider IBN’nin çalışmalarını fahri danışman olarak yakından takip edip yön vermiştir. 2014 yılında Rosenheim’da kendi örnek binasına taşınan IBN, yapı sektöründeki kavramsal gelişmelere ayak uydurarak ismini Yapı Biyolojisi & Sürdürülebilirlik Enstitüsü olarak güncellemiştir. Tarafsız bir danışmanlığı ve bütünsel bir yapı-insan-doğa ilişkileri eğitimini ilke edinen İBN ekonomik ve politik olarak bağımsız bir kurumdur.
* Sağlıklı Yapılaşma & Yaşam Çalışma Gurubu (Arbeitsgruppe Gesundes Bauen & Wohnen)
** Yapı biyolojisi Enstitüsü (Institut für Baubiologie)
*** Neubeuern Yapı Biylojisi & Ekolojisi Enstitüsü (Institut für Baubiologie & Ökologie Neubeuern)
YAPI BİYOLOJİSİ VE EKOLOJİSİ YAKLAŞIMI
Yapı biyolojisi, insan ile yaşadığı yapılaşmış çevre arasındaki bütünsel ilişkiyi inceleyerek, iç mekânları sağlığı koruyacak şekilde tasarlamayı amaçlayan disiplinler arası bir yaklaşımdır.
Kavramsal olarak 25 temel kurala dayanan yapı biyolojisinin uygulamasında doğal yapı malzemeleri ve akustik izolasyon, iç mekan ikliminin insan sağlığına göre yönelimi ve psikolojik uyum, ayrıca çevre, enerji ve su döngüleri ile inşaat alanının jeolojik uygunluğu gibi hususlar dikkate alınır. Yapı biyolojisi bu ilkelerce yürütülen mimarlığın ve iç mimarlığın yanında, mevcut binaların biyoklimatik yapı analizi (BYA) ile ölçümlenerek insan sağlığına zarar veren yönlerinin tadilatı ile iyileştirmesi şeklinde de uygulanır.
YBE ÇEKİRDEK EKİBİ

IBN ile olan uzun süreli ilişkisinden güç alan Akman, 2015 yılında Yapı Biyolojisi ve Sürdürülebilirlik Enstitüsü Türkiye'yi (YBE) kurmuştur. O tarihten bu yana YBE'nin eş direktörü olarak enstitünün danışmanlık ve eğitim girişimlerini aktif olarak yönetmektedir. YBE'nin temel hedefleri; Türkiye'de yapı biyolojisi ve ekolojisi alanındaki teknik bilgi birikimini, ekosistemi ve uzmanlığı geliştirmek; aynı zamanda örnek teşkil eden tasarım, rehabilitasyon ve sürdürülebilir inşaatların sayısını artırmaktır.
Akman, 2018 yılında kurulan ve Doğal Yapı Malzemeleri ve Yöntemleri Derneği'nin (DYMD) temellerini atan Doğal Yapı Malzemeleri Çalışma Grubu'nun oluşumunda aktif rol almıştır. Alman Kerpiç Birliği (DVL) üyesi olarak birliği Türkiye'de temsil etmekte ve doğal yapı malzemelerinin akreditasyonuna odaklanan Alman Natureplus derneğine aktif olarak katkı sağlamaktadır.
Akademik çalışmaları kapsamında, 2014 yılında Selçuk Üniversitesi'nde ilk modern kerpiç mimarisi proje sınıfının hayata geçirilmesine ve 2,5 yıl sürdürülmesine katkı vermiştir. Ayrıca MEF Üniversitesi'nde Yapı Biyolojisi üzerine seçmeli derslerini tasarlayarak vermiş (2016–2017); 2017-2021 yılları arasında ise İzmir Ekonomi Üniversitesi'nde sürdürülebilir mimari stüdyosunda dersler yürütmüştür. Bugün, ekolojik malzemeler ve yapım metodolojileri üzerine çeşitli eğitim ve atölye çalışmaları yürütmeye devam etmekte, uluslararası konferanslara sık sık konuk konuşmacı olarak katılmaktadır. Yapı biyolojisi ve ekolojisi üzerine makale ve bildirileri düzenli olarak hem ulusal hem de uluslararası yayınlarda yer almaktadır.

Koç Üniversitesi Ekonomi bölümünden mezun olduktan sonra, profesyonel odağını sürdürülebilir yaşam ve sağlıklı yerleşim alanlarına çevirmeden önce sekiz yıl boyunca Türkiye'nin öncü kurumlarında tasarım, iletişim ve etkinlik yönetimi alanlarında kapsamlı deneyim kazanmıştır. Bilgi Üniversitesi’ndeki Tasarım Yönetimi ve Görsel İletişim Tasarımı yüksek lisans programlarıyla güçlenen akademik altyapısı, İsveç’te tamamladığı Sürdürülebilirlik için Stratejik Liderlik (MSLS) yüksek lisans derecesi ile pekişmiş ve kendisini uluslararası bir sürdürülebilirlik uzmanı ağına dahil etmiştir.
2011 yılından bu yana Türkiye’deki doğal yapı hareketinin itici güçlerinden biri olan Akman, bu süreçte ülkenin ilk uluslararası Eko-tasarım Buluşması'nı organize etmiştir. 2015 yılında, temel eğitimlerden profesyonel sertifika programlarına ve uygulamalı atölyelere kadar uzanan kapsamlı eğitim müfredatlarının tasarım ve yönetimine liderlik ettiği Türkiye Yapı Biyolojisi ve Ekolojisi Enstitüsü’nün (YBE) kurucu ortakları arasında yer almıştır.
Ortaklıklar ve topluluk oluşturma konusundaki yetkinliği, Doğal Yapı Malzemeleri Çalışma Grubu’nun, yönetim kurulu üyesi olarak görev yapmaya devam ettiği Doğal Yapı Malzemeleri ve Yöntemleri Derneği’ne (DYMD) dönüşmesinde temel rol oynamıştır. Ayrıca Okil Doğal Yapı Malzemeleri markasının kurucu ortağıdır ve yapı biyolojisi ilkeleri ile hayata geçen Kadıovacık Biyoevi inşaatında aktif rol almıştır.

2018 yılında Türkiye’ye döndükten sonra, İzmir’de yapı sektöründe çeşitli tasarım ve uygulama projelerinde aktif rol almış; projelerin geliştirilmesi ve hayata geçirilmesi süreçlerinde görev üstlenmiştir.
2024 yılından bu yana Yapı Biyolojisi ve Ekolojisi Enstitüsü bünyesinde çalışmalarını sürdürmekte; sağlıklı, sürdürülebilir ve çevreyle uyumlu yapı tasarımı üzerine odaklanmaktadır.